24 Kasım 1928, Türkiye’de Mustafa Kemal Atatürk’ün “Millet Mektepleri Başöğretmenliği” unvanını kabul ettiği tarihtir. Bu tarih, Cumhuriyet dönemi eğitim reformlarının sembolik bir işareti olarak görülür. Türkiye’de 24 Kasım günü, öğretmenleri anma ve mesleğin önemini vurgulamak amacıyla 1981’den itibaren resmî olarak kutlanmaktadır.
Öğretmenlik Mesleğinin Önemi
Öğretmenlik, bilgi aktarmanın ötesinde bireylerin düşünme biçimini ve sosyal davranışlarını şekillendiren; aynı zamanda toplumsal bilinci ve değerleri de yükselten, sadece mesleğine gönül vermiş kişilerin gerçek anlamda icra edebileceği kutsal ve şerefli bir meslektir. Uluslararası kuruluşlar, bir ülkedeki öğretmenlerin niteliğini o ülkenin eğitim kalitesi ve kalkınma potansiyeliyle doğrudan ilişkilendirir. Bu nedenle Öğretmenler Günü hem onlara karşı bir minnet göstergesi hem de mesleki koşulların ve eğitimin niteliğinin tartışılması için önemli bir vesiledir.
Mustafa Kemal Atatürk, kurtuluş savaşı kazanıldıktan sonra “bundan sonra cephanemiz kitaplar olacaktır” derken eğitime verdiği önemi belirtmiştir. Bu nedenle gelecek kuşakları yetiştirecek olan öğretmenlere ve öğretmenlik mesleğine çok büyük önem vermiştir. Atatürk’ün sözleri, onun eğitime ve öğretmenlere verdiği önemi açıkça ortaya koyar:
25 Ağustos 1924, Muallimler Birliği Kongresi:
“Öğretmenler! Yeni nesli, Cumhuriyet’in özverili öğretmen ve eğitmenleri, sizler yetiştireceksiniz; yeni nesil sizin eseriniz olacaktır. Eserin kıymeti, sizin yeteneğiniz ve özveriniz derecesiyle uygun olacaktır. Cumhuriyet; fikren, ilmen, fennen, bedenen kuvvetli ve yüksek karakterli koruyucular ister. Yeni nesli bu kalite ve yetenekte yetiştirmek sizin elinizdedir. Sizlerin seçkin görevinizi büyük özveriyle yerine getireceğinize hiç şüphe etmem.”
24 Mart 1923, Kütahya Lisesi:
“Memleketimizi, toplumumuzu gerçek hedefe, gerçek mutluluğa ulaştırmak için iki orduya ihtiyaç vardır. Biri vatanın hayatını kurtaran asker ordusu, diğeri memleketin geleceğini yoğuran irfan ordusudur. Bir millet, irfan ordusuna sahip olmadıkça savaş meydanlarında ne kadar parlak zaferler elde ederse etsin, o zaferin köklü sonuçlar vermesi ancak irfan ordusuyla mümkündür.”
14 Ekim 1925, İzmir Erkek Öğretmen Okulu:
“Milletleri kurtaranlar yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Öğretmenden, eğiticiden mahrum bir millet henüz millet namını almak yeteneğini elde edememiştir.”
Dünyada Öğretmenler Günü
Uluslararası düzeyde kabul görmüş ve UNESCO tarafından yürütülen “World Teachers’ Day”, her yıl 5 Ekim’de anılır. Bu tarih, 1966’da kabul edilen ILO/UNESCO Öğretmenlerin Statüsü Tavsiyesi’ne atfen seçilmiştir ve öğretmenlerin hakları, çalışma koşulları ile mesleki standartların gündeme getirilmesi amacını taşır. Diğer ülkelerde Öğretmenler Günü farklı tarihlerde kutlanır; örneğin Hindistan’da 5 Eylül, Çin’de ise 10 Eylül’de kutlanır ve Çin’de Öğretmenler Günü resmi tatil ilan edilmiştir.
Türkiye’de ve Dünyadaki Etkinlikler
Türkiye’de 24 Kasım genellikle okullarda törenlerle, öğrencilerin konuşma, şiir ve müzik etkinlikleriyle, yerel ve merkezi kurumların mesajlarıyla kutlanır; ayrıca “Yılın Öğretmeni” gibi onurlandırma uygulamaları ve yerel etkinlikler düzenlenir. Dünyada ise uygulamalar ülkeye göre değişir; bazı ülkeler öğretmenler için resmi tatil verirken, bazıları mesleki gelişim etkinlikleri düzenler.
